Een vrouw kan van de ene op de andere dag niet meer in slaap komen. Zeventien dagen is ze al wakker. Niet dat ze daar fysiek hinder van ondervindt. Integendeel. Het wakker zijn gaat gepaard met een helderheid van geest en ze betrapt haar spiegelbeeld er op mooier te worden, ze oogt jonger (nu is ze al niet oud, bijna dertig jaar).
Deze situatie bevreemdt haar wel. Niet-slapen is ongezond, het drijft je uiteindelijk tot waanzin. Moet ze niet naar een dokter? Maar omdat ze tegen ziekenhuisonderzoeken opziet, en deze staat van zijn als aangenaam ervaart, laat ze het liever zo. Angst maakt plaats voor acceptatie en zelfs opgewektheid.
’s Avonds vanaf een uur of tien tot ’s ochtends vroeg heeft ze nu de tijd aan zichzelf. Ze eet chocolade, drinkt cognac en herleest Anna Karenina van Tolstoi. Ze leest het drie keer achtereen in één week. Haar man, een tandarts, slaapt elke nacht onverstoord door, net als haar kind. Dat ze geen oog dicht doet, vertelt ze haar man niet.
Dit verhaal schreef Murakami twintig jaar geleden al, in 1990. Het bestaat uit drie delen. Heden, terugblik, heden. Het begint op de zeventiende dag, en daar eindigt het ook weer – abrupt als een nachtmerrie waaruit je wakker schrikt. Daartussen, geschreven in de verleden tijd, haar relaas over de zestien overige dagen.
‘De eerste avond dat ik niet kon slapen herinner ik me levendig. Ik had die avond een nachtmerrie. Het was een heel duistere, weerzinwekkende droom. Ik herinner me niet meer waar hij over ging. Wat alleen nog in mijn geheugen staat gegrift is het onheilspellende gevoel ervan. Op het hoogtepunt van die droom werd ik wakker. Het was een gevaarlijk punt, waarop er, als ik nog verder de droom in gezogen zou worden, geen weg terug meer zou zijn.’
Het boekje (92 pagina’s) barst van de illustraties van kunstenaar Kat Menschik. Na elke illustratie volgen steeds ongeveer vier pagina’s tekst. De tekeningen zijn afgedrukt in nachthemelblauw en wit, met zilveren details.
Voor het verhaal zijn deze illustratieve beelden niet noodzakelijk (we maken onze eigen beelden wel) maar ze geven het wel een extra vervreemdende lading.
Sommige tekeningen bevatten beelden die in taal niet geschetst worden, beelden voortgekomen uit associaties van Menschik. Ze sporen lezers aan verder door te associëren, wat ruimte geeft tussen de regels van dit verhaal.
Slaap – Haruki Murakami
Uitgeverij Atlas
€ 14,95
