Illustratie_HoiShan_Mak

Illustratie Hoi-Shan Mak

In je slaap denk je creatiever dan bij wakker zijn, dat is al langer bekend. Zo blijkt bijvoorbeeld uit een onderzoek uit 2004* dat slapen slimmer denken mogelijk maakt. Proefpersonen kregen een puzzel op te lossen, waarbij de ene groep een nacht over de oplossing mocht slapen, en de andere groep 8 uur lang andere activiteiten moest doen. 60 procent van de deelnemers die hadden geslapen, ontdekten een snelle manier om de puzzel op te lossen, tegenover 23 procent van de mensen die 8 uur iets anders deden.

Je brein aan het werk zetten
Slechts een enkeling is in staat zijn brein zo te sturen tijdens het dromen, dat hij droomt wat hij wil. Niet zo vreemd, want dat is een moeilijke taak, rationele sturing staat (meestal) uit tijdens het dromen. En niet-rationele sturing van het brein, daar zijn we niet zo in getraind.
Hoe richt je je nachtelijk denken dan toch op het probleem dat je wilt oplossen, en niet op andere denkprocessen? Hoe maak je gebruik van dat nachtelijke creatieve denken voor dat ene specifieke probleem? Wetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen deden er onderzoek naar en vonden een verrassende oplossing: gebruik geur. Geuren staan bekend om hun sterke vermogen herinneringen terug te halen en dat gegeven is ingezet als instrument.

Een taak creatief oplossen
1. 49 proefpersonen in de leeftijd tussen 18 en 29 jaar werden 10 minuten blootgesteld aan filmpjes over vrijwilligerswerk. Het probleem dat ze moesten oplossen was de vraag: hoe krijg je vrijwilligers gemotiveerd?

2. Alle proefpersonen gingen naar huis en sliepen er een nacht over.

3. Meteen na het ontwaken moesten ze thuis online een vraag beantwoorden: hoeveel creatieve oplossingen voor het probleem van gisteravond kun je binnen 2 minuten bedenken?

Wat de proefpersonen niet wisten, was dat het lab in sommige ruimtes subtiel naar sinaasappel-vanillegeur rook tijdens het kijken van de films.

4. 17 proefpersonen kregen een geurverstuiver met dezelfde geur mee naar huis, die ze naast het kussen moesten zetten. 13 proefpersonen kregen een andere geur mee. De overige 19 roken geen geur in het lab, en kregen ook geen geur mee naar huis. Hen werd gevraagd een post-it met de taak erop geschreven naast het kussen te leggen.

5. Een onafhankelijk team beoordeelde de creatieve oplossingen die waren bedacht. Daarnaast mochten de deelnemers zelf ook aangeven welke van hun eigen oplossingen zij de creatiefste vonden.

De resultaten van het onderzoek
Simone M. Ritter, die het onderzoek leidde, concludeert:

  • De proefpersonen van wie het brein onbewust geprikkeld was geweest met een geur als herinnering aan het probleem, hadden de slimste en creatiefste oplossingen. Ze waren zelfs twee keer creatiever dan de anderen.
  • Hun beoordelend vermogen was ook groter. Ze konden niet alleen goede oplossingen bedenken, ze waren ook in staat die goede oplossingen te herkennen als een Goed Idee.

Bijna 80 procent van hen wist het slimste idee er uit te kiezen, of in ieder geval het idee dat de onafhankelijke commissie het slimste idee vond.

De rol van sinaasappel-vanillegeur
Is het aroma van sinaasappel-vanille dus bevorderlijk voor creatief denken? Zo kun je dat niet stellen. De onderzoekers wijzen er op dat geluid, zoals muziek, dezelfde functie kan hebben om het brein aan het werk te zetten. Maar in dit onderzoek kozen ze voor sinaasappel-vanille omdat veel mensen dat lekker vinden ruiken.

Wat heb jij gedroomd vannacht?
In Wat heb jij gedroomd vannacht? wijden we een heel artikel aan de invloed van geuren op je gemoed en handelen: Slaapkamerparfums, hoe geuren je psyche kietelen.

Bovenstaand onderzoek werd uitgevoerd door: Simone M. Ritter, Madelijn Strick, Maarten W. Bos, Rick B. van Baaren en Ap Dijksterhuis, aan de Radboud Universiteit Nijmegen, Behavioural Science Institute, in samenwerking met Harvard Business School, Negotiation, Organizations & Markets .

* Wagner, U., Gais, S., Haider, H., Verleger, R. and Born, J. Sleep inspires insight. Nature, 2004, 427: 352-355.