De maand juni schoof ik elke vrijdagochtend van 02.00u tot 03.00 uur aan bij presentatrice Astrid de Jong van radioprogramma Nachtzuster om over dromen van luisteraars te praten.

In de uitzending kwamen heel wat droomfeiten aan bod. In dit blog de antwoorden om nog eens na te lezen:

Luisteraarsvraag: Is het slecht als je moet opstaan tijdens een droom?
Waarschijnlijk niet, maar leuk is anders. Zit je net midden in een nachtelijke gedachte, word je er ruw uitgehaald. Overdag onderbroken worden uit een denkproces is niet leuk, en tijdens je slaap al helemaal niet. Maar het ligt ook een beetje aan de slaapfase. Tegen de ochtend dromen mensen lichter, en vaak ook meer lucide, en zit je al dicht tegen wakker zijn aan. Midden in de nacht is het anders: dan zijn de dromen dieper, meestal minder te sturen, en kun je behoorlijk gedesorienteerd wakker worden als je er uitgehaald wordt.
Voor de zekerheid stelde ik deze vraag even aan mijn gewaardeerde collega’s van de International Association for the Study of Dreams. Deze vereniging heeft ook een actieve facebookgroep.
Zij vulden aan: al sinds de jaren ‘50 maken we proefpersonen wakker tijdens hun rem-slaap, om erachter te komen wat ze dromen. Daar houd je zelden iets aan over, maar we merken wel dat mensen die steeds in hun rem-slaap gewekt worden, chagerijnig worden overdag, en moeilijk nieuwe informatie kunnen onthouden.

Vaak gehoord: je kunt alleen over iets dromen dat je ooit ergens gezien hebt
Wie verzint zoiets? Dat zou betekenen dat je ook niks nieuws zou kunnen bedenken. Niet in je slaap, en niet overdag. Ik denk dat een hoop kunstenaars en uitvinders het daar niet mee eens zijn.
Beroemd voorbeeld is het liedje ‘Yesterday’. McCartney vroeg aan iedereen: ‘Waar ken ik dat deuntje van?’. Hij dacht dat hij het ergens eerder had gehoord. Maar dat bleek niet het geval, hij had de melodie in zijn slaap bedacht.

Sommige muzikanten slapen met bandrecorders naast hun bed, zoals Mick Jagger van de Rolling Stones, en ook Thé Lau van De Scene laat zich inspireren door dromen (hoorde ik uit betrouwbare bron). En de meeste creatieven hebben opschrijfboekjes naast hun bed liggen.

Vaak gehoord: dromen zijn vooral verwerking van de dag
Dat is een te beperkte conclusie. Sinds de jaren ‘50 wordt er op universiteiten over de hele wereld onderzoek gedaan naar dromen. Een interessante ontdekking: als mensen niet dromen, dan kunnen ze geen nieuwe informatie onthouden. En als mensen iets traumatisch meemaken, dromen ze daar meestal over, net zo lang tot het trauma verwerkt is. Dus concludeerde men destijds: dromen zijn om informatie te verwerken. Maar dat is maar een deel van het verhaal: je doet nog veel meer tijdens het dromen:

  • Informatie opslaan. onbewust krijg je gedurende de dag ongeveer 200.000 x meer prikkels binnen dan je bewust in de gaten hebt.
  • Met die informatie aan de slag gaan. Veel uitvindingen worden tijdens het dromen gedaan.
  • Oefenen. Het brein maakt geen verschil tussen op je hoofd staan in het echt, of virtueel. Wie een nacht ergens over mag slapen, kan het daarna vaak tot 40% beter. Angstdromen bij kinderen worden tegenwoordig door sommige wetenschappers gezien als een oefening in leren omgaan met heftige emoties, in de veilige omgeving van het eigen bed.
  • De toekomst voorspellen. Dat is minder spectaculair dan het klinkt. Ons brein maakt non-stop voorspellingen op basis van beschikbare informatie: ‘Als ik dit zeg, dan worden ze vast boos’. Omdat we zoveel onbewuste informatie ter beschikking hebben, zien we in dromen dingen aankomen die overdag niet opvallen. Daarnaast zijn er soms dromen die inderdaad gewoon iets verbeelden wat nog te gebeuren staat. Ik heb wel de indruk dat die in de minderheid zijn.
  • Fantaseren.
  • Contact hebben met de buitenwereld. Wij mensen hebben lijntjes met de wereld om ons heen. Ouders, vrienden, geliefden of vreemden dromen soms van elkaar over dingen die bij navraag waar blijken zijn. We kwamen legio voorbeelden tegen bij het schrijven van ons boek. Hoe dat werkt? Geen idee. Daar is meer onderzoek naar nodig.
  • Nadenken. Doen we overdag heel veel, en ‘s nachts niet minder. In een droom denk je vaak in metaforen, die na onderzoeken behoorlijk wat zelfinzicht kunnen geven. Of inzicht over anderen.
  • … en waarschijnlijk heeft dromen nog veel meer functies. Nog lang niet alle functies van dromen zijn door wetenschappers ontdekt.

De Droomnachten waren op 8, 15, 22 en 29 juni 2012.