Dromen is denken in je slaap

Tegenwoordig zien we dromen als een vorm van denken in je slaap. Of zoals klinisch psycholoog Barrett (Harvard University) het verwoordt: dromen is denken of problemen oplossen in een andere biochemische staat dan die waarin we verkeren wanneer we wakker zijn.

‘s Nachts is je brein hard aan het werk, maar op een niet-rationeel vlak. Op onderstaande plaatje zie je een illustratie van een dromend brein op een CT scan. Je ziet veel activiteit, behalve bovenin (voorin je voorhoofd). Daar zit de mediale prefrontale cortex, die overdag activiteit vertoont als we logisch nadenken. In droomslaap is deze opvallend inactief.

Tijdens het dromen is het brein dus niet alleen heel actief, de ratio staat ’s daarbij op een laag pitje. Met al die hersenactiviteit zien wetenschappers dromen tegenwoordig als een vorm van denken, maar dan in een superbrainstormomgeving: je kunt er nadenken zonder je ratio te gebruiken. Dat is handig, want je hebt geen last van de ja­maar­argumenten die je ratio overdag zo bereidwillig aandraagt. Mensen die dromen kunnen vrijelijk verbanden leggen, totaal onlogisch, met alle ruimte voor gevoel, intuitie, herinneringen en wilde associtaties. Dat maakt een droom vaak zo bizar, maar ook zo creatief. Geen wonder dat een nachtje ergens over slapen meestal garant staat voor nieuwe inzichten.

 

Beeld dromend brein

Brein tijdens het dromen. Juist in die prefrontale cortex is op scans bij de meeste dromende mensen geen of amper activiteit te meten.

Beeld breinactiviteit bij rationeel nadenken

In deze illustratie is de mediale prefrontale cortex geïsoleerd, zodat je goed kunt vergelijken met het dromende brein er boven. De ratio, zo overactief in de dag, is in je slaap aan het uitrusten.

Dromen: niet alleen tijdens de slaap
Hoewel de remslaap de meest gunstige omstandigheid is voor dromen, kunnen dromen op elk ander moment plaatsvinden wanneer de cortex voldoende geactiveerd is en input¬ en outputkanalen van het brein (de zintuigen) voldoende zijn afgesloten. Zoals tijdens meditatie en visualisatie zonder afleiding. Neurologisch gezien hoeft dromen dus niet beperkt te blijven tot de slaap.

Notulen van een superbrainstorm
Denken in je slaap is vergelijkbaar met een brainstorm overdag. Er wordt van alles besproken en overdacht en afgewogen. Er wordt gekletst, uit het raam gestaard, sheets worden bekeken, situaties teruggehaald, analyses gemaakt, conclusies getrokken en besluiten genomen.
En iemand maakt notulen: jij. Dan word je wakker. Als je mazzel hebt, herinner je je die notulen nog goed:

– losse beelden
– aaneengeregen scènes
– geluiden
– muziek
– geuren
– emoties
– een enkele zin
– een smaak in je mond
– een opvallend inzicht.
– et cetera

Slaapdenken kun je in beelden, gevoelens, muziek, geuren, of zelfs in gedachten zonder duidelijke vorm. Al het denken tijdens de slaap noemen wij de activiteit dromen en een droom is de mentale notitie die je daarvan maakt.

Associaties en emoties
Die notulen maakte je met het hersendeel achter je prefrontale cortex. Daarom is het vooral een verzameling associaties en emoties. De prefrontale cortex deed even niet mee, dus er is weinig rationele lijn in een droom te ontdekken en ook weinig jamaardatkantochniet.

Droomanalyse
Een droom onderzoeken is het uitwerken van notities van nachtelijk denken. Dat proces lijkt veel op het uitvoeren van een Goed Idee: vage gedachten omzetten naar een concreet plan.
Om je slaapgedachten concreet te maken, vertaal je ze naar woorden. Woorden, daar kan je ratio iets mee.

Droominterview
Een droomdagboek bijhouden is één methode om je slaapgedachten om te zetten in woorden. Een andere manier is je droom aan iemand vertellen. Dat laatste heeft 2 voordelen:

1. De ander kan jou vragen stellen waardoor je je ineens meer herinnert van de droom.
2. De ander kan op je lichaamstaal letten, je woord¬ keuze en stemklank, en je teruggeven wat je zelf niet was opgevallen.

Door de rollen te verdelen – de een interviewt, de ander vertelt zijn droom – hoeft de droomeigenaar zich alleen te concentreren op het terughalen van de droom. De interviewer kan het onderzoeksproces leiden.

Metaforische dromen
Deze interviewmethode werkt goed bij metaforische dromen; dromen waarvan de inhoud een metafoor is. Zou je voor die metaforen een droomsymboolwoordenboek raadplegen dan vind je algemene betekenissen, niet de betekenis die voor jou persoonlijk geldt. En waarom zou je genoegen nemen met algemeenheden?

 

Meer over mijn visie op dromen vertel ik in de podcast van Chicks and the City